- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Bugün Türkiye sadece bir tarihçiyi değil, aynı zamanda bir bilgelik kaynağını kaybetti.
İlber Ortaylı artık aramızda değil.
Bu haberi sosyal medyada ilk duyduğumda birçok insan gibi ben de bir an durup düşündüm. Gerçekten çok üzüldüm. Çünkü İlber Hoca sadece kitap yazan ya da televizyona çıkan bir akademisyen değildi. O, tarihi anlatırken insanı düşünmeye zorlayan, merak duygusunu uyandıran ve en önemlisi hayatı anlamaya teşvik eden bir isimdi.
Bugün geriye dönüp baktığımızda onun sadece tarih anlatmadığını fark ediyoruz. İlber Ortaylı aslında bize nasıl yaşanması gerektiğini de anlatıyordu.
Gezin, Görün ve Dünyayı Tanıyın
İlber Ortaylı’nın en çok akılda kalan tavsiyelerinden biri şuydu:
“Mobilya mağazası kaçmıyor, oraya sonra da gidersiniz. Gençler, önce gezin. Dünyayı görün. Doğayı keşfedin.”
Belki kelimesi kelimesine yanlış hatırlıyor olabilirim ama verdiği mesaj çok netti:
İnsan dünyayı tanımadan, gezmeden ve farklı kültürleri görmeden gerçek anlamda gelişemez.
Bu söz aslında onun hayatının da bir özeti gibiydi.
Çünkü İlber Ortaylı sadece kitaplardan tarih öğrenen bir akademisyen değildi. O, Avrupa’dan Orta Asya’ya kadar birçok ülkeyi görmüş, farklı kültürleri tanımış ve bu deneyimlerini tarih bilgisiyle harmanlamış bir insandı.
Belki de bu yüzden konuşurken insanı etkileyen bir ağırlığı vardı.
Tarihi Sevdiren Adam: İlber Ortaylı
Türkiye’de tarih denildiğinde çoğu kişinin aklına sıkıcı dersler gelir. Ancak İlber Ortaylı bu algıyı değiştiren nadir isimlerden biriydi.
Onu dinleyen insanlar çoğu zaman şunu fark etti:
Tarih aslında sadece geçmişi anlatmaz.
Bugünü anlamanın da en güçlü yollarından biridir.
İlber Ortaylı’nın anlatımıyla Osmanlı tarihi, şehir kültürü, mimari ve medeniyet kavramı bambaşka bir anlam kazanıyordu.
Bu yüzden onun kitapları sadece akademisyenler tarafından değil, gençler ve tarih meraklıları tarafından da büyük ilgi gördü.
İlber Ortaylı’nın Sıkça Hatırlanan Bazı Sözleri
“Bir insanın gerçek zenginliği gezip gördüğü yerlerdir.”
“Kitap okumayan bir toplumun tarih bilinci de zayıf olur.”
“Kültür, insanın kendini geliştirme çabasıdır.”
“Merak etmeyen insan öğrenemez.”
Bu sözler aslında onun hayata bakışını çok net anlatıyordu.
Bize Bıraktığı Asıl Miras
Bir insan öldüğünde geriye ne bırakır?
Bazıları para bırakır.
Bazıları makam bırakır.
Ama bazı insanlar vardır ki düşünce bırakır.
İlber Ortaylı’nın bıraktığı miras da tam olarak bu.
İlber Ortaylı’nın Gençlere Verdiği Tavsiyeler
- Merak etmek
- Okumak
- Gezmek
- Dünyayı tanımak
- Kültürleri anlamaya çalışmak
Belki de onun gençlere en büyük tavsiyesi buydu. Sık sık “Cahil olmayın, bir şeyler öğrenin” derdi.
Boş vakitlerin değerlendirilmesi gerektiğini söylerdi. İnsanların kendini geliştirmesi gerektiğini vurgulardı.
Bugün bir şehir gezerken bir müzeye giriyorsak, tarihi bir yapıya dikkatle bakıyorsak ya da bir medeniyeti merak ediyorsak, bunda İlber Ortaylı gibi insanların payı çok büyük.
İlber Ortaylı ile Aileden Gelen Küçük Bir Hatıra
İlber Ortaylı ile birebir tanışma fırsatım hiç olmadı. Keşke olsaydı, çok isterdim. Kitaplarının hepsini de okumuş sayılmam. Ancak onunla ilgili ailemden gelen küçük ama benim için çok değerli bir anı var.
Amcam yıllar önce, 70’li, 80’li ve 90’lı yıllarda Ankara’da bir matbaada çalışıyormuş. Anlattığına göre o dönemlerde İlber Ortaylı zaman zaman bu matbaaya gelir, hazırladığı ders notlarını ve bazı kitap baskılarını burada yaptırırmış.
Amcamın söylediğine göre o yıllarda da oldukça disiplinli, işine titizlikle yaklaşan ve baskı süreçleriyle yakından ilgilenen bir akademisyenmiş.
Matbaaya gelip baskıların nasıl ilerlediğini kontrol etmesi bile aslında onun bilgiye ve emeğe ne kadar değer verdiğinin küçük bir göstergesi gibi geliyor bana.
Benim için bu hikâye hep ilginç bir detay olarak kaldı. Çünkü yıllar sonra televizyonlarda, konferanslarda ve kitaplarda gördüğümüz o büyük tarihçinin, bir zamanlar amcamın çalıştığı mütevazı bir matbaaya gelip kitaplarının basım sürecini takip ettiğini bilmek insana garip bir yakınlık hissi veriyor.
Bir Tarihçi Gitti Ama Söyledikleri Kalacak
Bazı insanlar sadece kendi dönemleri için değil, gelecek nesiller için de konuşur.
İlber Ortaylı da böyle bir isimdi.
Bugün onun kitapları okunmaya devam edecek.
Konferansları izlenecek.
Sözleri alıntılanacak.
Ama belki de en önemlisi, onun söylediği o basit ama güçlü tavsiye hatırlanacak:
“Gezin, görün, dünyayı tanıyın.”
Çünkü dünyayı tanımayan insan, kendi tarihini de tam anlamıyla anlayamaz.
Huzur içinde uyu hocam.
Bize sadece tarihi değil, hayata bakmayı ve cahille nasıl baş edeceğimizi de öğrettin.
Saygı ve minnetle…
