Son zamanlarda toplum olarak çok değiştik. Çoğu şeyi kaybettik, en önemlisi insanlığımızı. Dışarıda olan biten her şeye kulaklarımızı kapattık, duymamazlıktan geldik. Gözlerimizi kapattık, görmemezlikten geldik. Yardım eli uzatmadık, insanlığımızı kaybettik. Komşuluk, akrabalık, arkadaşlık ilişkilerinin bağları zaten koptu. Olur olmadık en ufak bir şeyi sorun edip kanlı bıçaklı olduk.
Her gün bir yenisi eklenen, eklendikçe önemsenmeyen, önemsenme-dikçe çığ gibi büyüyen bir utanç tablosudur bu.
Zannedersem 2026 yılında hiç kişisel bir yazı yazmadım. Yazdıysam belki belli bir konu üstüne yazmışımdır, geriye dönüp bakmadım. Ama bu satırları yazarken fark ettim ki, aslında en çok yazmam gereken konu tam da buydu: içimde biriken bu sessiz rahatsızlık, etrafımda gördüğüm bu yavaş çözülüş.
Ne Zaman Bu Kadar Uzaklaştık Birbirimizden?
Çocukluğumda mahallenin her kapısı birbirine açıktı. Komşu kapıyı çalar, “oğlum varsa annene söyle biraz tuz verebilir mi?” derdi; bir tencere yemek fazla pişse mutlaka bir kapıya daha giderdi. Bugün aynı apartmanda neredeyse on, on iki yıldır oturduğumuz komşumuzun adını bile bilmiyoruz. Asansörde, merdivenlerde göz göze gelmemek için telefona bakıyoruz. Bu küçük bir detay gibi görünse de, aslında büyük bir kaybın en somut halidir.
Akrabalık ilişkileri de aynı kaderi paylaşıyor. Eskiden bayramlarda, cenazelerde, düğünlerde bir araya gelen aileler şimdi bir mesajla “geçmiş olsun” ya da “hayırlı olsun” yazıp işin içinden sıyrılıyor. Fiziksel varlığımızı, zamanımızı, emeğimizi paylaşmak yerine, birkaç saniyelik dijital bir jestle vicdanımızı rahatlatıyoruz. Oysa insanlık, tam da o paylaşılan zamanın içinde saklıydı.
Duyarsızlaşma: Bir Savunma Mekanizması mı, Bir Tercih mi?
Belki de bu kadar duyarsızlığımızın bir nedeni var: her gün üstümüze yağan haberler, acılar, felaketler. İnsan zihni sürekli acıyla karşılaşınca bir noktadan sonra kendini korumaya alıyor, duygusal olarak küçülüyor. Buna “duyarsızlaşma” ya da psikolojide “empati yorgunluğu” deniyor. Ama bu bir mazeret olamaz. Çünkü duyarsızlaşma bir kader değil, çoğu zaman bilinçli ya da bilinçsiz bir tercih haline geliyor.
Sosyal medyanın da bu tabloda payı büyük. Bir kaza görüntüsünü izleyip hemen bir sonraki eğlenceli videoya kaydırabiliyoruz artık. Bir felaket haberinin altına kalp emojisi bırakıp beş saniye sonra unutabiliyoruz. Ekranlar bizi olaylara yakınlaştırırken, aslında birbirimize daha da uzaklaştırdı. Gördük ama görmedik. Duyduk ama duymadık. Çünkü artık her şey bir “içerik” haline geldi, gerçeklik değil.
Küçük Şeyler Büyük Kavgalara Dönüşürken
İlginç olan şu ki, bir yandan gerçek acılara karşı bu kadar duyarsızlaşırken, diğer yandan en ufak bir anlaşmazlıkta birbirimizin gözünü oymaya hazırız. Trafikte bir kornaya, sırada bir öne geçmeye, sosyal medyada bir yoruma tahammülümüz kalmadı. Sanki içimizde biriken tüm o bastırılmış öfke, gerçek sorunlara değil de en ufak sürtüşmelere patlıyor.
Bu bir çelişki gibi görünse de aslında değil. Çünkü büyük acılara karşı geliştirdiğimiz o kalın zırh, küçük şeylere karşı bizi daha savunmasız, daha sinirli, daha tahammülsüz bırakıyor. Enerjimizi, empatimizi, sabrımızı yanlış yerlere harcıyoruz.
Utanç Tablosu Neden Büyüyor?
Her gün bir yenisi eklenen bu tablo aslında bir alışkanlık haline geldi. İlk duyduğumuzda irkildiğimiz bir haber, ikinci kez duyduğumuzda “yine mi” dedirtiyor, üçüncü kez duyduğumuzda ise artık gündelik hayatın bir parçası gibi kabulleniyoruz. Önemsememeye başladıkça, o şey daha da büyüyor; çünkü önemsenmeyen sorunlar çözülmez, sadece katlanarak devam eder.
Belki de en büyük sorunumuz bu: kanıksama. Bir şeye ne kadar çok maruz kalırsak, o şey bizim için o kadar sıradanlaşıyor. Oysa sıradanlaşan her acı, aslında bir sonraki acının kapısını daha da araladığımız anlamına geliyor.
Peki Ne Yapabiliriz?
Bu satırları bir çaresizlik yazısı olarak değil, bir hatırlatma olarak yazmak istiyorum. Çünkü inanıyorum ki insanlık tamamen kaybolmuş değil, sadece unutulmuş, ertelenmiş, gündelik telaşın altında bastırılmış durumda. Ve unutulan şeyler, hatırlandığında geri gelebilir.
Belki de yapabileceğimiz en basit şey, komşumuzun kapısını çalmaktan başlamak. Bir akrabamızı sadece bir ihtiyaç anında değil, sebepsiz yere aramak. Sosyal medyada gördüğümüz bir habere sadece tepki vermek yerine, gerçekten bir şey yapmak — bir bağış, bir paylaşım, bir yardım eli. Küçük anlaşmazlıkları büyütmek yerine, gerçekten önemli olanı ayırt edebilmek.
İnsanlığımızı kaybettiğimizi söylemek kolay. Zor olan, onu yeniden inşa etmeye kendi payımıza düşeni yapmak. Belki tek bir yazı, tek bir kişi dünyayı değiştirmez. Ama her büyük değişim, birinin “ben başlıyorum” demesiyle başlamıştır.
Bu yazı, benim o “ben başlıyorum” dediğim an oldu. 2026’da yazdığım belki ilk kişisel yazı, belki de en çok ihtiyacım olan yazıydı.
Bu yazı kişisel gözlem ve düşüncelerden oluşmaktadır. Toplumsal duyarsızlaşma, empati kaybı ve insan ilişkilerindeki çözülme üzerine benzer içerikler için blogu takip edebilirsiniz.
Yalçın Güler sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
